بلاگ

تاریخچه قلم

تاریخچه قلم

تاریخچه قلم

محتملا قلم مو و قطعات تیز فلز و استخوان نخستین افزارهای نوشتن بوده است.

حدود 300 ق .م ، مصریان و یونانیان از نی گیاه کالاموس قلم تهیه می کردند.

مرکب را در نی می ریختند و سر آن را برای نوشتن بر سطح مورد نظر فشار می دادند.

حدود 50 ق . م متوجه این نکته شدند که نوک تیز شده پر درشت غاز ، بهترین وسیله برای نوشتن است.

سر قلم فلزی که دیر تر کند می شود ، بعد ها به پر اضافه شد.

پرهای سر قلم دار تا اواسط قرن 19 م رواج فراوان داشت.

از اواسط قرن 17 م قلمها را با فلز می ساختند و گاه سر قلم را از سنگهای قیمتی تهیه می کردند .

از آن پس قلمهایی ساختند که مرکب را در خود نگه می داشت .

تاریخچه قلم

سر قلمهای فولادی که قابل گذاشتن و برداشتن بود در حدود نیمه قرن 18 م ساخته شد .

از نیمه قرن 19 م سر قلم ها از آلیاژ رودیوم و اوسمیوم و ایریدیم تهیه می شد که بسیار سخت بود .

در 1884 ل . واترمن آمریکایی که نخستین قلم خودنویس قابل استفاده را اختراع کرد .

تاریخچه قلم مرکب این قلم را با قطره چکان در آن میریختند.

در 1913 و .ا . شیفر قلم خودنویس اهرم دار را اختراع کرد .

مخزنهای مرکب فشنگی قابل تعویض در سالهای 1920 ساخته شد.

جان لاود آمریکایی نخستین خودکار را در سالهای 1880 اختراع کرد ، ولی بازاری شدن و رواج آن از اواسط دهه 1940 است .

خودکار نمدی ا سل 1951 رواج یافت.
تا حدود 40 سال پیش ، وسیله نوشتن متعارف در ایران قلم نی بود که نوک آن را می تراشیدند و شکافی به آن می داند.

مرکب را بر تودهای از نخ ،‌و بهتر از آن ابریشم ، می ریختند و قلم را بر آن می زدند و بر کاغذ می نوشتند .

هنوز هم درس مشق خط در مدارس غالباً با همین ابزارها عملی می شود.

قلم بند

اصطلاحی است برای سازنده قلم مو .

قلم بندی

اصطلاحی است برای سازنده و تهیه کننده قلم مو برای انواع نقاشی ها .

تاریخچه قلم طرز کار در قلم بندی مرسوم در ایران به این ترتیب است:

که موهای پشت ستون فقرات گربه و حواشی آن را دسته دسته با قیچی می چینند،

سپس این دسته ها را که هر یک برای یک قلم مو تقریباً کافی

است به ترتیب معینی از کرک و موهای شکسته و زواید دیگر پاک می کنند.

سپس سر انها را در یک ردیف قرار می دهند همه این اعمال روی یک شیشه مسطح انجام می گیرد

سپس آزمایش آخر موها را با آب انجام می دهند تا از پاک بودن آنها کاملاً مطمئن شوند

آنگاه بوسیله یک نخ ابریشمی وسط هر دسته آماده شده را محکم گره می زنند

و موها را به سر قلم که امروز از شاه پر کبوتر ساخته می شود ،

به ترتیب زیر می بندند :
ابتدا یک قسمت شاه پر را به طور اریب می برند

و ته ساقه آنرا به مقدار کم ،‌دایره وار قطع می کنند

بطوریکه موهای بسته شده ، بسختی از آن خارج گردد .

در این وقت قسمت بی مصرف شاه پر را از پر پاک می کنند

و این ساقه را برای پاک کردن ساقه اصلی یا سر قلم بکار می برند .

موی آماده و مستقیم را در آب می زنند

و از دهانه اریب سر قلم بدقت به وسیله تیغ تیز یا بوسیله آتش آماده برای کار می کنند.

عمل آرایش نوک موئین قلم معمولاً با دقت تمام انجام می گیرد

زیرا در غیر اینصورت قلم مو غیر قابل استفاده خواهد بود .

قلمدان

جعبه ای که قلم و سایر ابزارهای نوشتن را در آن حفظ می کنند و آن را در قدیم ا فلز (مانند برنج) می ساختند

تاریخچه قلم قلمدان چوبی و مقوایی نیز معمول بوده است.

قلمدان استوانه ای گونه مرکب از دو قطعه ، قلمهایی نیشی ، قیچی و قلمتراش و قط زن را جای می دهند.

قطعه خارجی به منزله غلاف قطعه داخلی است .

قلمدان را از نقوا یا کاغذهای بهم فشرده سازند و غالباً جوانب بیرونی آنرا با نقوش زیبا منقش سازند .

قلمدان سازی یکی از هنر های دستی و ارزنده ایران خصوصاً از دوره صفوی تا حاضر می باشد .

مقدمات ساخت قلمدانهای لاکی (روغنی یا پاییه ماشه) از اوایل دوره صفویه شروع شد

و در دوره صفویه این هنر بسیار شکوفا گردید

و قلمدانهایی فوق العاده نفیس ساخته شده اند

که از جمله می توان به قلمدانهای هنرمند دوره صفوی محمد زمان اشاره کرد ،

این هنر در دوره قاجار نیز بسیار رایج و مقبول بود

و امروز نیز در بعضی از شهرهای ایران مثل تهران ، اصفهان قلمدانهای زیبا و نفیس ساخته می شود .

قلمدان سازی

تاریخچه قلم در گذسته جزو یکی از دست ساخته های نفیس و هنری ایران بود.

قلمدان سازان برای ساختن قلمدان دو قالب اصلی آن یعنی زبانه و

رویه را با چوب به مقطعی کوچکتر از قطع مورد نظر تهیه می کردند

و با سه لایه کاغذ به هم می چسبانیدند ،

در حالیکه هنوز مغز کاغذ تر بوده است ، و سطح هر دو قالب چوبی را می پوشانید

و پس از خشک شدن یک ورق کاغذ سفید اعلی هم روی هر دو قالب می کشیدند

جدا کردن زبانه از قالب بسی اسان بوده است زیرا یک سر آن باز است.

اما جدا کردن رویه از قالب چوبی بوسیله بریدن و جدا کردن کله قلمدان به کمک یک تیغه فلزی امکان یافت

تاریخچه قلم و بعد کله را با سریشم به زبانه می چشبانیدند.

مقوای بهم پیوسته را در هر مرحله به وسیله سابیدن با سوهان و استخوان قلم گوسفند صاف و هموار میکردند.

قلمدانهای عالی را با کاغذهای سفید اعلی می ساختند

و قریب بیست ورقه کاغذ سفید به قالبهای چوبی می چسبانیدند.

پس از این مرحله بوم کردن قلمدان و بعد نقاشی بر روی آن صورت می گرفت.

در این مرحله نقاشی ابتدا طرح اصلی را با گرده می ریختند

یا با قلم ظریف و سفید اب ترسیم می کردند و سپس رنگ می زدند.

موضوع نقاشیهای روی قلمدانها اغلب افسانه های قدیمی و شاعرانه مثل

شیرین و فرهاد ، خسرو و شیرین ،‌لیلی و مجنون ، موسی و فرعون و یوسف و زلیخا بوده است

تاریخچه قلم همچنین از صحنه های شکار و بزم و رزم و غیره نیز استفاده می کرده اند.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *